เที่ยววิถีไทย

หัตถกรรมเครื่องปั้นดินเผา จากบรรพบุรุษ สู่ความภาคภูมิในยุคปัจจุบัน

Wed, 19 May 2021 09:35:00 +0700

หมู่บ้านหัตถกรรมเครื่องปั้นดินเผา บ้านหน้าวัดลาย หมู่ที่ 2 ตำบลทุ่งหลวง อำเภอคีรีมาศ จังหวัดสุโขทัย ... เป็นหมู่บ้านเครื่องปั้นดินเผาที่มีชื่อเสียงของจังหวัดสุโขทัย กว่า 200 ครัวเรือนยังคงผลิต เครื่องปั้นดินเผาเพื่อเป็นอาชีพ และมีความเชี่ยวชาญในการปั้น เพราะได้รับการสืบทอดมาจากบรรพบุรุษ ผ่านกาลเวลามานับร้อยปี จากอดีตที่เป็นเครื่องปั้นดินเผาใช้ในครัวเรือน เช่น หม้อ เตา กระทะ โอ่งน้ำ ปัจจุบันรูปแบบการปั้นเปลี่ยนไปตามกาลเวลา เช่น กระถางแคคตัส หม้อดินจิ้มจุ่ม และของประดับสวนต่างๆ แต่ยังคงเอกลักษณ์ที่สะท้อนความเป็นชุมชน

หมู่บ้านหัตถกรรมเครื่องปั้นดินเผา ที่นี้ยังมีกิจกรรมให้นักท่องเที่ยวได้เรียนรู้การทำเครื่องปั้นดินเผา ซึ่งนักท่องเที่ยวสามารถลงมือทำเครื่องปั้นดินเผาได้ด้วยตัวเอง ในกิจกรรมสร้างสรรค์เครื่องปั้นดินเผา ด้วยการขึ้นรูปบนแป้นหมุน กิจกรรมเพ้นท์กระถางแคคตัส และกิจกรรมปัดเงินปัดทองลงบนเครื่องปั้นดินเผา

เค้กศรีนิลสังคโลก ต่อยอดงานศิลป์สุโขทัย

Mon, 17 May 2021 13:48:00 +0700

            ลายสังคโลกในอดีตนั้น ช่างจะเขียนลายลงบนเนื้อภาชนะดินที่ผ่านการเผามาแล้ว   ลวดลายบนเครื่องสังคโลกนอกจากจะแสดงให้เห็นถึงความสวยงามแล้ว ในบ้างครั้งยังสะท้อนให้เห็นถึงสภาพชีวิตความเป็นอยู่ ความเชื่อ สภาวะแวดล้อมของสุโขทัย แฝงไปด้วยความหมาย เรื่องราวเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ ดังนั้นลวดลายบนเครื่องสังคโลกจึงเป็นเสมือนสิ่งที่ช่วยเติมเต็มประวัติศาสตร์ส่วนที่ขาดหายไปให้สมบูรณ์ได้มากยิ่งขึ้น
            ปัจจุบันเพียงแค่รู้จักสร้างสรรค์ และประยุกต์ ก็สามารถเพิ่มมูลค่าให้กับสินค้าได้ เฉกเช่น “เค้กลายสังคโลก” เบเกอรี่ไทยประยุกต์ ของร้านสุขเสมอ Coffee and Bakery House ที่ดึงเอาลวดลายบนชามสังคโลก อันเป็นเอกลักษณ์ของจังหวัดสุโขทัย มาตกแต่งไว้บนหน้าเค้ก ขึ้นแท่นเป็นของฝากมาแรงประจำจังหวัดสุโขทัย
คุณศุ ศุภลักษณ์ คงรุ่ง และคุณศิลป์ไทย สินอำพล หรือคุณแกม 2 เจ้าของกิจการ ที่ร่วมกันดูแล มีความคิดที่จะพัฒนาสินค้าให้มีเอกลักษณ์ของสุโขทัย ด้วยการนำลวดลายบนชามสังคโลกมาตกแต่งบนหน้าเค้ก และใช้ข้าวหอมนิลที่ปลูกกันมากในพื้นที่มาผสมกับเนื้อเค้กเพื่อให้มีความเป็นสุโขทัยมากยิ่งขึ้น
              สำหรับจุดเด่นของเค้กลายสังคโลก โดดเด่นที่ลวดลาย รูปปลา และพรรณพฤกษา ปัจจุบันยังนำลายผ้าตีนจกของขึ้นชื่อศรีสัชนาลัยมาวาดลวดลายบนหน้าเค้กอีกด้วย สะท้อนให้เห็นถึงความอุดมสมบูรณ์ในอดีตของจังหวัดสุโขทัย เนื้อเค้กจะมีความเหนียวหนึบกว่าเค้กทั่วไป มีกลิ่นหอมอ่อนๆ ของข้าวหอมนิล ใช้น้ำมันรำข้าวผสมแทนเนยและมาการีน มีไขมันต่ำกว่าปกติ และหวานน้อย ส่วนเนื้อครีมเป็นสีเขียวไข่กา สีหมึกโบราณของสุโขทัย
            นอกจากนี้ยังได้เปิดโอกาสให้นักท่องเที่ยวและผู้ที่สนใจเข้ามาเรียนรู้ ลงมือทำได้เอง แต่งหน้าเองได้ มีกิจกรรมเวิร์คช้อปวาดลวดลายลงบนหน้าเค้กสำหรับลายที่จะสอนให้ทำมีลายสังคโลก ลายผ้าไทยชื่อสิบสองหน่วยตัด อันเป็นลายเอกลักษณ์ของสุโขทัย เรียกว่าได้ทั้งรสชาติเค้กสังคโลกที่อร่อย และอรรถรสความภูมิใจในฝีมือเราเอง

ภูมิปัญญาท้องถิ่น การทำสังคโลก

Mon, 17 May 2021 13:28:00 +0700

อาณาจักรสุโขทัยได้รับการขนานนามว่าเป็นเมืองแห่งสังคโลก เนื่องจากเป็นแหล่งผลิตเครื่องสังคโลกที่สำคัญมาตั้งแต่พุทธศตวรรษที่ ๑๘-๒๐ ซึ่งนอกจากผลิตเพื่อใช้ทั้งในชีวิตประจำวันและในรูปแบบของประติมากรรมต่าง ๆ เพื่อใช้ประกอบกับสถาปัตยกรรมของยุคสมัยแล้วยังผลิตขึ้นเพื่อเป็นสินค้าส่งออกที่ได้รับความนิยมอย่างมาก แม้ในปัจจุบันเครื่องสังคโลกสมัยสุโขทัยยังคงเป็นที่นิยมสำหรับนักสะสมและพิพิธภัณฑ์จากทั่วโลก ในปัจจุบัน ที่จังหวัดสุโขทัยยังคงมีการผลิตเครื่องสังคโลกทั้งในรูปแบบดั้งเดิมและรูปแบบใหม่ที่อาศัยวิธีการปั้น การเคลือบ การเขียนสีและลวดลายตามอย่างในอดีต เช่นที่ สุเทพสังคโลก ที่นักท่องเที่ยวสามารถศึกษาเรียนรู้รูปแบบและลวดลายของเครื่องสังคโลกได้ก่อนที่จะทดลองปั้น เขียนลวดลายได้ด้วยตนเองโดยผ่านการแนะนำจากช่างผู้ชำนาญการ อย่างลุงสุเทพและป้าสำเนา โดยเฉพาะอย่างยิ่งการเรียนรู้การทำเครื่องปั้นดินเผาเคลือบเนื้อละเอียดชนิดแตกลายงาสีเขียวไข่กาที่เรียกว่า เซลาดอน
สังคโลก เป็นเครื่องปั้นดินเผาคุณภาพดี มีการเคลือบผิวและตกแต่งลวดลายงดงาม เผาด้วยความร้อนสูงประมาณ 1,250 องศาเซลเซียส เตาเผาและเทคนิคการเผาได้รับการพัฒนามาเป็นเวลานานนับร้อยปี ตั้งแต่สมัยต้นกรุงสุโขทัยจนปลายสมัยกรุงศรีอยุธยา เครื่องสังคโลก จ.สุโขทัย วัฒนธรรมเชิงศิลป์ที่เป็นเอกลักษณ์สืบทอดกันมาหลายชั่วอายุคน จนพัฒนามาเป็นเครื่องมือใช้สอยที่ทันสมัยในปัจจุบัน “ร้านสุเทพสังคโลก” จึงเป็นแหล่งเรียนรู้ของนักเรียน นักศึกษา และผู้ที่สนใจทางด้านการปั้น และการเขียนลาย ภายในเป็นพิพิธภัณฑ์ที่จัดแสดงเครื่องสังคโลกที่ขุดพบเจอในอดีต จำหน่ายและรับผลิตงานสังคโลกตามสั่ง เป็นเครื่องปั้นดินเผาคุณภาพดีที่มีการเคลือบผิวและตกแต่งลวดลายอย่าง ประณีต งดงาม รูปแบบของสังคโลกมีหลากหลาย เช่น สีเขียวไข่กา สีน้ำตาล สีขาว เป็นต้น ร้านสุเทพสังคโลกได้สืบทอดและอนุรักษ์เครื่องสังคโลก โดยผู้ก่อตั้งและดูแลก็คือ คุณสุเทพ และคุณสนอง พรมเพ็ชร

สังคโลกอาร์ตแหล่งเรียนรู้การทำสังคโลกของคนรุ่นใหม่

Mon, 17 May 2021 13:21:00 +0700

     สังคโลกของจังหวัดสุโขทัย ได้สืบทอดศิลปะและภูมิปัญญาการทำเครื่องสังคโลกมานานมากกว่า 700 ปี และยังเป็นสื่อของการบอกเล่าเรื่องราวในอดีต ถึงความเจริญและความอุดมสมบูรณ์ของอาณาจักรสุโขทัย การตกแต่งลวดลายบนสังคโลกเฉพาะของสุโขทัยคือเป็นรูปปลาก่า กงจักร และดอกไม้ มีสีเขียวและสีคราม
     “ครูสาว” จันทรา อ่วมพรม อดีตอาจารย์แผนกศิลปกรรมเซรามิค วิทยาลัยอาชีวศึกษาสุโขทัยที่ผันตัวเองมาเป็นเจ้าของร้าน "สังคโลก อาร์ต" เป็นช่างศิลป์สังคโลกแบบลายโบราณ ได้ประยุกต์ลวดลายที่สวยงามวาดไว้บนสังคโลก
     สังคโลกอาร์ต มีความชำนาญในการปั้นและการวาดลวดลายสังคโลก จึงได้จัดกิจกรรมให้นักท่องเที่ยวและผู้ที่สนใจ โดยเฉพาะคนรุ่นใหม่ได้เรียนรู้เกี่ยวกับการสร้างหัตถศิลป์ด้วยตัวเอง โดยให้นักท่องเที่ยวได้ปั้นและวาดลวดลายเฉพาะของสุโขทัยลงบนสังคโลกเพื่อให้นักท่องเที่ยวได้ร่วม อนุรักษ์ และสืบสานงานหัตถศิลป์ ให้คงอยู่สืบต่อไป

นักศึกษาอาชีวศึกษาสุโขทัยสร้างสรรค์ผลงานสิ่งประดิษฐ์คนรุ่นใหม่ “เครื่องประดับสังคโลกลวดลายท้องถิ่น”

Mon, 17 May 2021 13:11:00 +0700

       ตามที่จังหวัดสุโขทัย ได้รับคัดเลือกเป็นเครือข่ายเมืองสร้างสรรค์ สาขาหัตถกรรมและศิลปะพื้นบ้าน (Crafts and Folk Art) โดยเป็น 1 ใน 66 เมืองจากทั่วโลก ทำให้ทุกภาคส่วนได้ร่วมกันสนับสนุนเสริมสร้างการเรียนรู้ ซึ่งกันและกัน ทำงานร่วมกัน เพื่อสร้างสรรค์งานในท้องถิ่นให้เป็นที่ยอมรับและรู้จักแพร่หลาย
      เช่นที่วิทยาลัยอาชีวศึกษาสุโขทัยโดยคณะครูอาจารย์และนักศึกษา แผนกวิชาการตลาดกลุ่มหนึ่งได้สร้างสรรค์ผลงานสิ่งประดิษฐ์คนรุ่นใหม่มีการออกแบบเป็นเครื่องประดับสังคโลกลวดลายท้องถิ่นสุโขทัยขึ้นเพื่อศึกษาอนุรักษ์และสืบสานงานสังคโลกสุโขทัยและลวดลายผ้าตีนจกศรีชนาลัย โดยการสร้างสรรค์ผลงานสังคโลกให้มีรูปแบบที่หลากหลายตามลักษณะสมัยนิยม แต่ยังคงความเป็นเอกลักษณ์ของคนในท้องถิ่น
    จังหวัดสุโขทัย นอกจากความเป็นเมืองมรดกโลกแล้ว ยังมีความโดดเด่นเรื่องของวิถีชีวิต เป็นเมืองที่ผู้คนเติบโตมาพร้อมกับงานศิลปะ อาทิ การทอผ้าตีนจก การทำเครื่องสังคโลก ศิลปะปูนปั้น งานไม้ และงานลวดลายทองคำหรือทองสุโขทัย ซึ่งทุกอย่างล้วนมีความสวยงาม มีอัตลักษณ์ มีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักชื่นชอบของนักท่องเที่ยวและผู้มาเยือน